Luchtdichtheid en blowerdoortest: wat is n50 en hoe meet je het?

Luchtdichtheid zegt hoe weinig lucht er ongecontroleerd door de schil van je woning lekt, via kieren en spleten. Berekenen kan je ze niet, enkel meten, met een blowerdoortest: een ventilator in een deuropening zet je huis onder druk. Het resultaat lees je af bij 50 Pa, als lekdebiet V50, als luchtdoorlatendheid v50 (m³/h per m² schil) of als infiltratievoud n50 (hoeveel keer per uur het volume van je woning weglekt). Voor een passiefhuis moet de n50 0,6 per uur of lager zijn.

Je kan een woning perfect isoleren en toch warmte verliezen langs spleten rond ramen, leidingen en aansluitingen. In woongebouwen kan het deel van het energieverbruik dat nodig is om die lekken te compenseren, oplopen tot 13%. Hieronder lees je wat luchtdichtheid voor jou betekent, wat de begrippen willen zeggen, hoe de test verloopt en waar de lekken meestal zitten.

Isolatie, luchtdichtheid en ventilatie horen samen

Luchtdichtheid, isolatie en gecontroleerde ventilatie zijn drie pijlers die bij elkaar horen. Het heeft weinig zin om dikker te isoleren als je niet let op de luchtdichtheid. Omgekeerd is een luchtdichte woning zonder gecontroleerde ventilatie slecht voor je comfort en de luchtkwaliteit. En nee, je kan een woning niet correct ventileren via toevallige lekken: die zijn onregelmatig en ongelijk verdeeld, waardoor sommige kamers te veel en andere nauwelijks verluchten.

Wat merk je van luchtlekken?

Lees ook hoe binnenisolatie luchtdicht aangesloten wordt en welke bouwdetails het belangrijkst zijn.

Wat betekenen V50, v50 en n50?

In België wordt luchtdichtheid gewoonlijk uitgedrukt bij een drukverschil van 50 Pascal (Pa). Dat is ongeveer de kracht van een massa van 5 kg op een vierkante meter. Zo'n drukverschil kan op sommige gevels al optreden bij een windsnelheid van ongeveer 10 m/s (36 km/h).

Welke waarde zegt het meest? De v50 hangt af van de bouwwijze en hoe zorgvuldig er gewerkt is, en niet van de grootte van je woning. De n50 hangt wel af van de compactheid: een compact gebouw, met weinig schil in verhouding tot het volume, haalt makkelijker een lage n50. Een voorbeeld: voor een n50 van 4 per uur moet een compact gebouw (compactheid 4 m) een gemiddelde v50 van ongeveer 12 m³/(h·m²) halen, terwijl een niet-compact gebouw (1 m) daarvoor een v50 van 3 m³/(h·m²) nodig heeft. Een rijwoning of appartement kan zo een andere n50 hebben dan een vrijstaande woning die even goed uitgevoerd is.

De 50 Pa is een testwaarde. Gemiddeld over een stookseizoen is het werkelijke drukverschil veel lager. Wil je het gemiddelde infiltratievoud inschatten, vermenigvuldig de n50 dan met een factor tussen 0,03 en 0,1, afhankelijk van het type gebouw, de hoogte en hoeveel wind het vangt.

Welke waarden zijn normaal?

Voor de luchtdoorlatendheid v50 gelden deze grootteordes:

Ter vergelijking enkele cijfers uit 2015: in de EPB-berekening (de energieprestatieregelgeving) gold zonder meting een waarde van 12 m³/(h·m²), bewust ongunstig gekozen. Eengezinswoningen haalden in de Vlaamse EPB-statistieken gemiddeld 3,3, en de woningen uit het project Construire avec l'Énergie 2,5. Een gemeten v50 van 2 m³/(h·m²) kon volgens een gevoeligheidsstudie 10 tot 15 E-punten opleveren. Het passieflabel eist uitdrukkelijk een n50 van 0,6 per uur of lager. Let op: de EPB-regels zijn sindsdien aangepast. Vraag de actuele eisen en wat een meting vandaag oplevert na bij je EPB-verslaggever of het energieagentschap van je Gewest.

Zo verloopt een blowerdoortest

Een blowerdoortest heet officieel een pressurisatieproef of infiltrometrische proef. Zo gaat het:

• Er wordt een ventilator (de blowerdoor) in een buitendeur of venster gemonteerd.
• Je woning wordt na elkaar in overdruk en in onderdruk gezet ten opzichte van buiten. Voor het gemiddelde lekdebiet bij 50 Pa moet in beide richtingen gemeten worden.
• Aan de ventilator wordt gemeten hoeveel lucht nodig is om de druk aan te houden. Omdat de bewust voorziene openingen afgesloten of dichtgeplakt worden, komt dat overeen met wat via de lekken binnenkomt.

Moet de test meetellen voor je EPB-berekening? Dan moet hij voldoen aan de norm NBN EN ISO 9972 en de bijkomende regels van je Gewest. Daarin staat onder meer wat afgesloten, afgeplakt of net open gelaten wordt, bijvoorbeeld vaste roosters voor verbrandingslucht. Vraag dus vooraf of de test daaraan voldoet.

Tip: een test tijdens de werken geeft een eerste indicatie en is zeker aan te raden bij strenge eisen. Dan zijn de luchtschermen nog bereikbaar en kunnen lekken nog hersteld worden.

Hoe worden lekken opgespoord?

Staat je woning in onderdruk, dan komt buitenlucht binnen via elke opening. Die lekken vind je zo:

Waar zitten de lekken meestal?

De grootste lekken zijn de niet-afsluitbare ventilatieopeningen van bijvoorbeeld stookplaatsen, technische kokers en ruimten met gasmeters. Andere courante lekken:

• open haarden, rolluikkasten, kattenluiken, brievenbussen en garagepoorten
• de aansluiting van het dampscherm van je dak op de ruwbouw
• onbepleisterd metselwerk
• deuronderregels
• muurvoeten bij houtconstructies
• doorvoeren voor technische installaties
• ingebouwde spots en stopcontacten
• de openingen voor ramen en deuren, ook die van dakvensters

Die lijst is niet volledig, en hoe zwaar elk lek doorweegt, hangt sterk af van hoe je woning gebouwd is en hoe zorgvuldig er gewerkt is. Een traditionele gipspleister van 8 mm of meer is doorgaans luchtdicht genoeg. Scheuren, een te dunne laag of slordig werk maken ze minder luchtdicht.

Zo houd je je woning luchtdicht na de werken

• Controleer het sluitmechanisme van je ramen en buitendeuren en laat het indien nodig bijstellen.
• Onderhoud of vervang de voegen van je ramen en deuren, de dichtingen onder je buitendeuren en de soepele voegen binnen.
• Herstel scheuren in het binnenpleisterwerk.
• Bij een lichte constructie kan elke doorboring van het luchtscherm, bijvoorbeeld voor een nieuw stopcontact of lichtpunt, grote gevolgen hebben.

Wat levert luchtdichter werken op?

Hoeveel energie je bespaart, hangt af van je woning. Met onze rekenhulp krijg je een indicatie van de besparing van isolatiewerken:

Veelgestelde vragen

Wat is een goede n50-waarde?

Dat hangt af van je woning. Voor een passiefhuis moet de n50 0,6 per uur of lager zijn. Omdat de n50 afhangt van de compactheid, vergelijk je woningen beter via de v50 in m³/(h·m²): ongeveer 3 is een mooi gemiddelde, ongeveer 1 een hoog niveau.

Kan ik de luchtdichtheid van mijn woning berekenen?

Nee. Anders dan isolatie kan je luchtdichtheid niet vooraf berekenen. Je meet ze met een blowerdoortest.

Moet een woning luchtdicht zijn én geventileerd worden?

Ja. Luchtdichtheid en ventilatie vullen elkaar aan. Via toevallige lekken ventileer je niet correct. Een gecontroleerd ventilatiesysteem zorgt voor verse lucht in alle ruimten.

Kunnen luchtlekken opgespoord worden zonder iets open te breken?

Ja. Tijdens de blowerdoortest staat je woning in onderdruk. Met rookstaafjes, een warmtecamera of ultrasone detectoren worden de lekken gelokaliseerd.

Bron: WTCB - TV 255 (2015).